JNJNewsAssamVerified News · Assam Atlas · General Knowledge⌕Search
♧ Assamৰ জীৱ-বৈচিত্ৰ্য আৰু বন্যপ্ৰাণী

কািৰঙা ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানৰ ভূগৌলিক অৱস্থিতি

👁 1 দৰ্শন
কািৰঙা ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানৰ ভূগৌলিক অৱস্থিতি
ছবিৰ উৎস: ৱিকিপিডিয়া/ৱিকিমিডিয়া · অনুজ্ঞাপত্ৰৰ তথ্য মূল উৎসত

কািৰঙা ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান ভাৰতৰ অসম ৰাজ্যৰ গোলাঘাট আৰু নগাঁও জিলাত অৱস্থিত এখন প্ৰখ্যাত ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান তথা বিশ্ব ঐতিহ্যক্ষেত্ৰ। এই সংৰক্ষিত বনাঞ্চলখনে বিশ্বৰ সৰ্ববৃহৎ এশিঙীয়া গঁড়ৰ জনবসতিৰ আশ্ৰয়স্থলী হিচাপে বিশেষ খ্যাতি লাভ কৰিছে। ইয়াৰোপৰি ইয়াত হাতী, জলহস্তী বা পানীম’হ আৰু চোৱাম ডিয়েৰ বা চপৰীয়া হৰিণ আদি বহুতো বন্যপ্ৰাণী দেখা যায়। বাৰ্ডলাইফ ইণ্টাৰনেশ্যনেলৰ দ্বাৰা এই উদ্যানখন পক্ষী প্ৰজাতিসমূহৰ সংৰক্ষণৰ বাবে এক গুৰুত্বপূৰ্ণ পক্ষী অঞ্চল হিচাপে স্বীকৃতিপ্ৰাপ্ত। প্ৰাকৃতিক বিভিন্ন হেচা আৰু বাধাৰ মাজতো উদ্যানখনে বন্যপ্ৰাণী সংৰক্ষণৰ ক্ষেত্ৰত উল্লেখযোগ্য অগ্ৰগতি লাভ কৰিবলৈ সক্ষম হৈছে। ২০০৫ চনত সংৰক্ষিত বনাঞ্চল হিচাপে প্ৰতিষ্ঠা হোৱাৰ শতবৰ্ষ উদযাপন কৰা এই উদ্যানখনৰ ভূগৌলিক গঠন, নদ-নদী, ভূতাত্ত্বিক ইতিহাস আৰু জৈৱ বৈচিত্ৰ্যৰ এক সুকীয়া গুৰুত্ব আছে যি অসমৰ প্ৰাকৃতিক পৰিৱেশক প্ৰতিনিধিত্ব কৰে।

✓

কািৰঙা ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান অসমৰ গোলাঘাট জিলাৰ বোকাকোট উপবিভাগ আৰু নগাঁও জিলাৰ কলিয়াবৰ উপবিভাগৰ অন্তৰ্গত অৱস্থিত।

✓

উদ্যানখনৰ মুঠ কালি ৩৭৮.২২ বৰ্গ কিলোমিটাৰ, অৱশ্যে ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদীৰ খহনীয়াৰ ফলত ইয়াৰ প্ৰায় ৫১.১৪ বৰ্গ কিলোমিটাৰ ভূমি ক্ষয় হৈছে।

✓

উদ্যানখনৰ অৱস্থিতি উত্তৰ অক্ষাংশ ২৬°৩০ নিমিটৰ পৰা ২৬°৪৫ মিনিট আৰু পূব দ্ৰাঘিমাংশ ৯৩°০৮ মিনিটৰ পৰা ৯৩°৩৬ মিনিটৰ ভিতৰত।

✓

ব্ৰহ্মপুত্ৰ, ডিপ্লু, মৰা ডিপ্লু আৰু মৰা ধান্সিৰি— এই চাৰিখন প্ৰধান নদীয়ে কািৰঙাৰ মাজেৰে বৈ গৈ ইয়াৰ জলসংস্থানক সমৃদ্ধ কৰিছে।

✓

উদ্যানখনৰ গড় উচ্চতা প্ৰায় ৪০ মিটাৰৰ পৰা ৮০ মিটাৰৰ ভিতৰত, দক্ষিণৰ কাৰ্বি আংলং মালভূমিৰ পাহাৰবোৰ প্ৰায় ১২২০ মিটাৰলৈ উখ হোৱা দেখা যায়।

ভৌগোলিক অৱস্থান আৰু সীমা

কািৰঙা ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানখন ভাৰতৰ অসম ৰাজ্যৰ নগাঁও জিলাৰ কলিয়াবৰ উপবিভাগ আৰু গোলাঘাট জিলাৰ বোকাকঘাট উপবিভাগৰ অন্তৰ্গত প্ৰায় ২৬°৩০' উত্তৰৰ পৰা ২৬°৪৫' উত্তৰ অক্ষাংশ আৰু ৯৩°০৮' পূবৰ পৰা ৯৩°৩৬' পূব দ্ৰাঘিমাংশৰ মাজত অৱস্থিত। এই উদ্যানখন প্ৰায় ৪০ কিলোমিটাৰ দীঘল আৰু ১৩ কিলোমিটাৰ প্ৰস্থৰ এক বিস্তীৰ্ণ অঞ্চল। ইয়াৰ মূল ভূখণ্ডৰ মাটিকালি ৩৭৮.২২ বৰ্গ কিলোমিটাৰ, কিন্তু ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদীৰ প্ৰবল খহনীয়াৰ বাবে ইয়াৰ পৰা প্ৰায় ৫১.১৪ বৰ্গ কিলোমিটাৰ ভূমি বিলীন হৈছে। বন্যপ্ৰাণীসমূহৰ বৰ্দ্ধিত জনসংখ্যাৰ বাবে সুৰক্ষিত আৱাসভূমি প্ৰদান কৰিবলৈ অথবা কাৰ্বি আংলং পাহাৰলৈ সুৰক্ষিতভাৱে অহা-যোৱা কৰিব পৰাকৈ এক কৰিডৰ হিচাপে কাম কৰিবলৈ উদ্যানখনৰ বৰ্তমানৰ সীমাৰ চাৰিওকাষে মুঠ ৪২৯ বৰ্গ কিলোমিটাৰ কালিৰ এক অতিৰিক্ত অঞ্চল পৃথক ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানৰ মৰ্যাদাৰে অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে।

নদ-নদী আৰু জলভাগ

কািৰঙা ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানখনৰ মাজেৰে আৰু চাৰিওকাষে কেইবাখনো প্ৰধান নদী প্ৰবহমান হৈ আছে। ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদীখনে উদ্যানখনৰ গতিশীল উত্তৰ সীমা নিৰ্ধাৰণ কৰে। ইয়াৰ দক্ষিণ সীমান্ত মূলতঃ মৰা ডিপ্লু নদীৰ দ্বাৰা সংজ্ঞায়িত কৰা হৈছে আৰু তাৰো দক্ষিণে বৰাইল তথা মিকিৰ পাহাৰ অৱস্থিত আছে। অতীতে ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথ এন.এইচ.-৩৭ উদ্যানখনৰ আনুষ্ঠানিক দক্ষিণ সীমা আছিল। ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ লগতে উদ্যানখনত বৈ যোৱা অন্যান্য নদীসমূহ হ'ল ডিপ্লু, মৰা ডিপ্লু আৰু মৰা ধান্সিৰি। এই অঞ্চলটো মূলতঃ ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ বালিচিটা, পলসুৱা সমতল ভূমি, জলাশয়, আৰু বাৰিষাৰ বানপানীৰ দ্বাৰা সৃষ্টি হোৱা নদী অৱবাহিকাৰ বিলসমূহেৰে গঠিত। উদ্যানখনৰ মুঠ পৃষ্ঠ কালিৰ প্ৰায় ৫ শতাংশই এনে বিলসমূহে আগুৰি আছে। ইয়াৰোপৰি বানপানীৰ সময়ত বন্যপ্ৰাণীসমূহে আশ্ৰয় লোৱাৰ বাবে উখ বা উচ্চ স্থানত চপৰীসমূহ অৱস্থিত যিবোৰ ভাৰতীয় সেনাৰ সহযোগত কৃত্ৰিমভাৱে নিৰ্মাণ কৰা হৈছে।

ভূতাত্ত্বিক গঠন আৰু গঠন প্ৰক্ৰিয়া

প্লেট টেকটনিকছ বা ভূ-গঠন তত্ত্ব অনুসৰি অসম ভাৰতীয় প্লেটৰ পূৰ্ব প্ৰান্তত অৱস্থিত, যি ইউৰাছিয়ান প্লেটৰ তলত সোমাই এক ছাবডাকচন জ'ন বা অভিসৰণ অঞ্চল সৃষ্টি কৰিছে। ভাৰতীয় প্লেটৰ উত্তৰ-পূব দিশলৈ গতি কৰাৰ ফলত সৃষ্টি হোৱা প্ৰাচীন টেথিছ সাগৰৰ পলসৰ স্তৰ ওপৰলৈ ঠেলি হিমালয় পৰ্বতমালাৰ সৃষ্টি হৈছিল বুলি ধাৰণা কৰা হয়। কাৰ্বি আংলং মালভূমি, যি কািৰঙাৰ দক্ষিণ দিশত অৱস্থিত, সেয়া মূলতঃ দক্ষিণ ভাৰতীয় মালভূমি ব্যৱস্থাৰ এটা অংশ। ভাৰতীয় প্লেটৰ উত্তৰ-পূবমুখী গতিৰ ফলত ৰাজমহল পাহাৰ আৰু কাৰ্বি-মোলয় মালভূমিৰ মাজত এক বিশাল ভ্ৰংশ বা ফাটৰ সৃষ্টি হৈছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত এই অৱনমিত অঞ্চলটো অসংখ্য নদীৰ পলস কঢ়িয়াই অনা কাৰ্যৰ দ্বাৰা পূৰ্ণ হৈ পৰে। ফলস্বৰূপে বৰ্তমান মেঘালয় আৰু কাৰ্বি আংলং মালভূমি মূল দ্বীপাঞ্চল বা উপদ্বীপীয় খণ্ডৰ পৰা বিছিন্ন হৈ পৰিছে। এই মালভূমিৰ গড় উচ্চতা ৩০০ মিটাৰৰ পৰা ৪০০ মিটাৰ পৰ্যন্ত হয়।

ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ খহনীয়া আৰু পলস জমা হোৱাৰ প্ৰক্ৰিয়া

কািৰঙা ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানৰ ভূ-প্ৰকৃতি শত শত বছৰ ধৰি ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদীৰ পলস পেলােৱা আৰু খহনীয়াৰ প্ৰাকৃতিক শক্তিসমূহৰ দ্বাৰা গঢ় লৈ উঠিছে। বাৰিষা কালত নিয়মীয়াভাৱে সংঘটিত হোৱা বানপানীৰ সময়ত এই খহনীয়া আৰু পলস জমা হোৱাৰ প্ৰক্ৰিয়াটো অতিশয় তীব্ৰ হৈ পৰে। অসমৰ মাজেৰে বৈ যোৱা ৭২৪ কিলোমিটাৰ দৈৰ্ঘ্যৰ ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদীয়ে কাষৰীয়া পাহাৰসমূহৰ পৰা নামি অহা শ শ উপনদীৰ পৰা পানী আৰু পলস গ্ৰহণ কৰে। যেতিয়া এই উপনদীসমূহ নদী উপত্যকাত প্ৰৱেশ কৰে, তেতিয়া সিহঁতৰ গতিবেগ হ্ৰাস পায়; লগত কঢ়িয়াই অনা পলসসমূহ জমা কৰি অক্স-বো লেক বা অশ্বখুৰাকৃতিৰ হ্ৰদ আৰু পলসুৱা ফেন গঠন কৰে আৰু পুনৰ ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ লগত মিলিত হ'বলৈ নিজৰ গতিপথ সলনি কৰে। এই নিৰন্তৰ প্ৰক্ৰিয়াই উদ্যানখনৰ ভূ-সংৰচনা সলনি কৰি থাকে।

জলবায়ু আৰু জৈৱমণ্ডল

কািৰঙা উদ্যানখন উপ-হিমালয় অঞ্চলৰ সংৰক্ষিত ভূমিত এক বৃহৎ বিস্তীৰ্ণ অঞ্চল জুৰি আছে আৰু ইয়াৰ উচ্চ প্ৰজাতিৰ বৈচিত্ৰ্য তথা দৃশ্যমান প্ৰাণীসমূহৰ উপস্থিতিৰ বাবে ইয়াক এক 'জৈৱবৈচিত্ৰ্য হটস্পট' হিচাপে বৰ্ণনা কৰা হৈছে। এই অঞ্চলটো ইণ্ডোমালেয়ান প্ৰদেশৰ অন্তৰ্গত আৰু ই মূলত দুটা পৰিস্থিতি তন্ত্ৰ বা ইক'ৰিজিয়নৰ মাজত পৰে। ইয়াৰ এটা হ'ল ক্ৰান্তীয় আৰু উপক্ৰান্তীয় আৰ্দ্ৰ বহলপতীয়া বনভূমি বায়’মৰ অন্তৰ্গত ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাৰ অৰ্ধ-চিৰসেউজ অৰণ্য, আৰু আনটো হ'ল ক্ৰান্তীয় আৰু উপক্ৰান্তীয় ঘাঁহনি, চাবানা আৰু ঝোপজোপনি বায়’মৰ অন্তৰ্গত বাৰিষা প্লাবিত তেইৰাই-দুৱাৰ ছাভানা আৰু ঘাঁহনি অঞ্চল। এই বৈচিত্ৰ্যময় জৈৱমণ্ডলটোৱে উদ্যানখনৰ উদ্ভিদ আৰু প্ৰাণী কুলক এক সুকীয়া অনুকূল পৰিৱেশ প্ৰদান কৰিছে।

মানৱ বসতি আৰু পৰিৱেশ তন্ত্ৰৰ প্ৰভাৱ

কািৰঙা ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানৰ আভ্যন্তৰীণ সীমাত কোনো ধৰণৰ মানৱ বসতি নাই। অৱশ্যে উদ্যানখনৰ বহিঃসীমাৰ চাৰিওকাষৰ অঞ্চলসমূহ অত্যন্ত জনবহুল। উদ্যানখনৰ চাৰিওকাষৰ ১০ কিলোমিটাৰ ব্যাসাৰ্ধৰ ভিতৰত ১৯৮৩-১৯৮৪ চনৰ এক হিচাপ অনুসৰি ৩৯ খন গাঁও আছিল য'ত প্ৰায় ২২,৩০০ লোক বসতিবাস কৰিছিল। ২০০২ চনৰ এক প্ৰতিবেদন অনুসৰি এই পৰিস্থিতি যথেষ্ট সলনি হৈছে আৰু প্ৰায় ৫০,০০০ পৰিয়ালক সামৰি গ্ৰাম্য বসতিৰ সংখ্যা ১৮৪ খনলৈ বৃদ্ধি পাইছে। ইয়াৰোপৰি শেহতীয়া বছৰবোৰত উদ্যানখনৰ সীমান্তৰ বাহিৰত দ্ৰুতগতিত বৃদ্ধি পোৱা পৰিৱেশ পৰ্যটন বা ইকো-টুৰিজিম উদ্যোগক সেৱা আগবঢ়োৱাৰ বাবে কেইবাটাও নতুন জনবসতি আৰু বসতিস্থল গঢ় লৈ উঠিছে যিয়ে উদ্যানখনৰ চৌপাশৰ ভূ-প্ৰকৃতি আৰু মানৱ-বন্যপ্ৰাণীৰ আন্তঃসম্পৰ্ক প্ৰভাৱিত কৰিছে।

সঘনাই সোধা প্ৰশ্ন

কািৰঙা ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান কোন কোন জিলাত অৱস্থিত?

কািৰঙা ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান অসমৰ নগাঁও জিলাৰ কলিয়াবৰ উপবিভাগ আৰু গোলাঘাট জিলাৰ বোকাকঘাট উপবিভাগৰ অন্তৰ্গত অঞ্চলত অৱস্থিত।

উদ্যানখনৰ মাজেৰে বৈ যোৱা প্ৰধান নদীসমূহ কি কি?

উদ্যানখনৰ মাজেৰে বৈ যোৱা চাৰিখন প্ৰধান নদী হ'ল ব্ৰহ্মপুত্ৰ, ডিপ্লু, মৰা ডিপ্লু আৰু মৰা ধান্সিৰি।

কািৰঙাৰ ভূ-প্ৰকৃতি কি কি উপাদানেৰে গঠিত?

কািৰঙাৰ ভূ-প্ৰকৃতি মূলত দীঘল হাতী ঘাঁহ, পলসুৱা সমতল ভূমি, জলাশয়, নদী অৱবাহিকাৰ বিল আৰু বানপানীৰ সময়ত আশ্ৰয় ল'বলৈ ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ বালিচিটা তথা উচ্চ চপৰীৰে গঠিত।

কািৰঙা ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানৰ দক্ষিণ সীমান্তত কোন পাহাৰ অৱস্থিত?

কািৰঙা ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানৰ দক্ষিণ সীমান্তৰ কাষতে মৰা ডিপ্লু নদী থকাৰ লগতে অধিক দক্ষিণে বৰাইল আৰু মিকিৰ পাহাৰসমূহ অৱস্থিত।

মূল উৎসGeography of Kaziranga National Park ↗JNewsAssam উৎসৰ লেখা হুবহু নকল নকৰে; পৃষ্ঠা নিজস্ব ব্যাখ্যামূলক Assamীয়া ৰূপত গঢ়া হয়।