আপ’ বা আপং
আপ’ বা আপং হৈছে চাউলৰ কিন্বন প্ৰক্্ৰিয়াৰে প্ৰস্তুত কৰা এক পৰম্পৰাগত মদ্য পানীয়, যিটো উত্তৰ-পূৰ্ব ভাৰতৰ অসম আৰু অৰুণাচল প্ৰদেশ ৰাজ্যত বসবাস কৰা টাইনি জনজাতিসকলৰ মাজত অতি জনপ্ৰিয়। এই পানীয়বিধ সাধাৰণতে এই অঞ্চলসমূহৰ ঘৰুৱা পৰিৱেশত প্ৰস্তুত কৰা হয়। পৰম্পৰাগতভাৱে আপ’ৰ দুটা প্ৰধান প্ৰকাৰ আছে— ন’গিন আপং আৰু প’ৰ’ আপং। ইয়াৰ উপৰি অসম আৰু অৰুণাচল প্ৰদেশৰ বিভিন্ন জনজাতিৰ মাজত ইয়াক বিভিন্ন নামেৰে জনা যায়। যদিও এই পানীয় তৈয়াৰ কৰাৰ বাবে বিভিন্ন সম্প্ৰদায়ৰ মাজত সুকীয়া পদ্ধতি দেখা যায়, তথাপিও কিন্বনৰ মূল প্ৰক্্ৰিয়াটো সকলো অঞ্চলতে একেই থাকে, যিয়ে ব্ৰুয়িং সংস্কৃতিৰ উমৈহতীয়া উৎসকে সূচায়। ঐতিহাসিকভাৱে এই পৰম্পৰাগত চাউলৰ বিয়েৰ প্ৰথমতে অসমৰ মিচিং জনগোষ্ঠীৰ দ্বাৰা বিকশিত হৈছিল বুলি বিশ্বাস কৰা হয় আৰু ইয়াৰ নামটো মিচিং ভাষাৰ পৰাই উদ্ভৱ হৈছে। অসমৰ সামাজিক আৰু সাংস্কৃতিক জীৱনত আপ’ৰ এক বিশেষ গুত্বপূৰ্ণ স্থান আছে। বিবাহ, মৃত্যুৰ অনুষ্ঠান, উৎসৱ আৰু বিভিন্ন সামূহিক সমাৱেশত এই পানীয়বিধ পৰিবেশন কৰা হয়।
আপ’ বা আপং হৈছে চাউলৰ কিন্বন প্ৰক্্ৰিয়াৰে তৈয়াৰ কৰা এক পৰম্পৰাগত মদ্য পানীয়, যি অসম আৰু অৰুণাচল প্ৰদেশত পোৱা যায়।
পৰম্পৰাগতভাৱে আপ’ৰ দুটা প্ৰধান প্ৰকাৰ আছে, যিবোৰ হ'ল ন’গিন আপং আৰু প’ৰ’ আপং।
এই পানীয় তৈয়াৰ কৰিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা গুৰি কেক বা ই-প’ব প্ৰস্তুত কৰাত বিভিন্ন ঔষধি উদ্ভিদ ব্যৱহাৰ কৰা হয়।
মিচিং জনগোষ্ঠীৰ লোকসকলৰ মাজত আপ’ৰ উৎপত্তি হৈছিল বুলি বিশ্বাস কৰা হয় আৰু ইয়াৰ নামটো মিচিং ভাষাৰ পৰা আহিছে।
অসমৰ বিভিন্ন জনজাতিৰ মাজত ইয়াক বিভিন্ন নামেৰে জনা যায়, যেনে আহোমসকলৰ মাজত হাচ, মিচিংসকলৰ মাজত আপং, বড়োসকলৰ মাজত ঝৌ আৰু দেওৰীসকলৰ মাজত চুছেন।
ইতিহাস আৰু উৎস
উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চলত আপ’ বা আপং প্ৰস্তুত কৰাৰ এই পৰম্পৰাৰ সঠিক ইতিহাস লিপিবদ্ধ কৰা হোৱা নাই, তথাপিও এই ঐতিহ্য নৱপ্ৰস্তৰ যুগৰ পৰা চলি আহিছে বুলি অনুমান কৰা হয়। যদিও এই পানীয়ৰ নামটো সকলো জনজাতিৰ বাবে একে নহয় আৰু বিভিন্ন সম্প্ৰদায়ৰ লোকে ইয়াক সুকীয়া নামেৰে পৰিচয় দিয়ে, তথাপিও বিশ্বাস কৰা হয় যে পৰম্পৰাগত চাউলৰ বিয়েৰ প্ৰথমতে অসমৰ মিচিং জনগোষ্ঠীৰ দ্বাৰা বিকশিত কৰা হৈছিল। এই কাৰণেই 'আপ’ শব্দটোৰ ব্যুৎপত্তি মিচিং ভাষাৰ লগত জড়িত বুলি গণ্য কৰা হয়। উত্তৰ-পূৰ্ব ভাৰতৰ বিভিন্ন জনজাতিৰ মাজত ব্ৰুয়িং বা মদ্য প্ৰস্তুত কৰাৰণ পদ্ধতি কিছু পৃথক হ'ব পাৰে, কিন্তু কিন্বনৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা উপাদানসমূহ একেধৰণৰ। ইয়াৰ দ্বাৰা উত্তৰ-পূৰ্ব ভাৰতৰ মদ্য প্ৰস্তুতকৰণ সংস্কৃতিৰ এক উমৈহতীয়া পূৰ্বপুৰুষ থকাটোকে সূচায়। পৰম্পৰাগতভাৱে এই অঞ্চলসমূহত প’ৰ’ আপং আৰু ন’গিন আপং নামৰ দুটা প্ৰকাৰৰ আপ’ প্ৰস্তুত কৰা হয়। ঐতিহাসিক আৰু সাংস্কৃতিকভাৱে আপ’ এই অঞ্চলসমূহৰ জনজাতীয় পৰিচয়ৰ এটা অপৰিহাৰ্য অংগ হৈ ৰৈছে।
প্ৰস্তুত প্ৰণালী আৰু কিন্বন
অসম আৰু অৰুণাচল প্ৰদেশৰ ঘৰুৱা পৰিৱেশত আপ’ সাধাৰণতে প্ৰস্তুত কৰা হয়। যদিও উত্তৰ-পূৰ্ব ভাৰতৰ বিভিন্ন অঞ্চলত মদ্য প্ৰস্তুত কৰাৰ সুকীয়া পদ্ধতি υπάρ, তথাপিও কিন্বনৰ মূল প্ৰক্্ৰিয়াটো সকলো ঠাইতে একেই থাকে। প্ৰথম পদক্ষেপ হিচাপে, পানীয়বিধ তৈয়াৰ কৰিবলৈ সংগ্ৰহ কৰা চাউলখিনি সিজোৱা হয় আৰু তাৰ পিছত পুৰি পেলোৱা ধানৰ খেৰৰ ছাইৰ লগত মিহলি কৰা হয়, যিয়ে মিশ্ৰণটো ক’লা ৰং প্ৰদান কৰে। চাউল সিজোৱাৰ পিছত ইয়াক চাউল আৰু ঔষধি উদ্ভিদেৰে প্ৰস্তুত কৰা ই-প’ব নামৰ কিন্বনকাৰী উপাদানৰ সৈতে মিহলি কৰা হয়। জলবায়ু আৰু উষ্ণতাৰ পৰিৱৰ্তনৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি কিন্বনৰ সময়সীমা সলনি হয়। গ্ৰীষ্মকালত এই কিন্বন প্ৰক্্ৰিয়া সম্পূৰ্ণ হ’বলৈ প্ৰায় ৫ ৰ পৰা ৬ দিন সময় লাগে। কিন্বন কৰা মিশ্ৰণটো ফিল্টাৰ কৰা হয় আৰু অৱশেষত বাঁহৰ চুঙাত ঢালি ৰখা হয়। এই সমগ্ৰ প্ৰক্্ৰিয়াত চাউলৰ লগতে প্ৰায় ৩০ বিধ ঔষধি উদ্ভিদ ব্যৱহাৰ কৰা হয়, যাৰ ভিতৰত পাত, লতা আৰু ঘাঁহ আদি অন্তৰ্ভুক্ত। আপ’ প্ৰস্তুত কৰাৰ বাবে মুঠ সময় তিনি মাহতকৈ অধিক লাগিব পাৰে। আপ’ৰ এলক’হলৰ পৰিমাণ ১৮ ৰ পৰা ২৫ শতাংশ হ'লেও ই প্ৰকৃতিগতভাৱে অধিক নিচাযুক্ত হয়।
ই-প’ব (ষ্টাৰ্টাৰ কেক) আৰু ঔষধি গুণ
আপ’ বিয়েৰ প্ৰস্তুতকৰণ প্ৰক্্ৰিয়াৰ আটাইতকৈ অপৰিহাৰ্য উপাদানসমূহৰ ভিতৰত ই-প’ব বা ষ্টাৰ্টাৰ কেক অন্যতম। মিচিং সম্প্ৰদায়ৰ দ্বাৰা প্ৰস্তুত কৰা আপ’ বিয়েৰৰ বহুতো ঔষধি আৰু থেৰাপিউটিক গুণ থকা বুলি জনা যায়, যিটো ই-প’ব প্ৰস্তুতকৰণৰ ফলত হয়। প্ৰতিটো জনজাতিৰ মদ্য প্ৰস্তুত কৰাৰ প্ৰক্্ৰিয়া পাৰিপাৰ্শ্বিক কাৰক আৰু সামাজিক-সাংস্কৃতিক পৰম্পৰাৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি ভিন্ন হয়। এই কাৰকসমূহ বিয়েৰৰ ৰং, সোৱাদ আৰু মিঠা ভাব নিৰ্ধাৰণ কৰাত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰে। ই-প’ব বনাওতে বিভিন্ন ঔষধি উদ্ভিদৰ পাত সংগ্ৰহ কৰা হয়। সংগ্ৰহ কৰা পাতবোৰ পৰিষ্কাৰ কৰি ই-প’ব নামৰ বাঁহৰ চাটাইত শুকোৱা হয়। কেঁচা পাতো ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি। পাতবোৰ কাঠৰ সঁজুলিৰে পৃথককৈ পিহি গুড়ি কৰি ময়দাৰ দৰে মিশ্ৰণ তৈয়াৰ কৰি ডিম্বাকৃতিৰ বলৰ আকাৰত ই-প’ব বনোৱা হয়। কুঁহিয়াৰ, চেনিগুটি, ভিলংগনী, আনাৰস, বাম কলমৌ, কপৌ ঢেকীয়া, লতিডেকীয়া, লাই জাবৰি, হৰুমানিমুনি, জলকীয়া, ধপাত তিতা, বৰমানিমুনি আদি ঔষধি উদ্ভিদ আৰু বনৌষধি ই-প’ব প্ৰস্তুত কৰাত ব্যৱহাৰ কৰা হয়।
লোক ঔষধ আৰু জনবিশ্বাস
ই-প’ব প্ৰস্তুত কৰোঁতে ব্যৱহাৰ কৰা স্থানীয় বনৌষধিৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি ইয়াৰ লোক ঔষধি বিশ্বাস গঢ় লৈ উঠিছে। জনজাতিসকলৰ বিশ্বাস যে বনৌষধিৰ এই সংমিশ্ৰণে আপ’ বিয়েৰক বিভিন্ন সাধাৰণ ৰোগৰ বিৰুদ্ধে এক কাৰ্যকৰী প্ৰতিষেধক হিচাপে গড়ে তোলে। বিয়েৰ প্ৰস্তুত কৰিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা বেছিভাগ উদ্ভিদেই থলুৱা প্ৰকৃতিৰ। উত্তৰ-পূৰ্ব ভাৰতৰ উত্তৰাঞ্চলত পোৱা আপ’ বিয়েৰৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰত স্থানীয় লোকসকলৰ দ্বাৰা ইনফিউচন আৰু ডিক’কচন পদ্ধতি ব্যৱহাৰ কৰা হয়। এই পানীয়বিধ কেৱল মাদক দ্ৰব্য হিচবেই নহয়, বৰঞ্চ ইয়াৰ ঔষধি গুণৰ বাবেও পৰম্পৰাগত সমাজত ইয়াৰ বিশেষ আদৰ আছে। ই-প’ব তৈয়াৰ কৰাৰ সময়ত মানি চলা নিয়মসমূহ আৰু চাফ-চিকুণতাই এই পাৰম্পৰিক পানীয়বিধৰ গুণগত মান নিৰ্ধাৰণ কৰে।
সাংস্কৃতিক গুত্ব আৰু পৰম্পৰা
মিচিং জনগোষ্ঠীৰ সামাজিক-সাংস্কৃতিক জীৱনত আপ’ এক গুত্বপূৰ্ণ উপাদান। অসমত অনুষ্ঠিত হোৱা ধৰ্মীয় উৎসৱ আৰু অনুষ্ঠান যেনে বিবাহ, মৃত্যুৰ অনুষ্ঠান, আলী আয়ে লীগাং, পৰাগ আৰু অন্যান্য প্ৰধান সামূহিক সমাৱেশ তথা উৎসৱত আপ’ বিয়েৰ পৰিবেশন কৰা হয়। অৰুণাচল প্ৰদেশ আৰু অসমৰ বহু জনজাতীয় সম্প্ৰদায়ৰ লোকে নিজৰ উৎসৱ যেনে ন্য’কুম, ড্ৰী আদিত আপ’ ব্যৱহাৰ কৰে। যেতিয়াই এই পানীয় সেৱন কৰা হয়, তেতিয়াই জনজাতীয় লোকসকলে ইয়াৰ কেইটুপালমান ভূমিষ্ঠ কৰি উয়ু অৰ্থাৎ আত্মাৰ উদ্দেশ্যে আগবঢ়ায়। বাৰ্ষিক পূৰ্বপুৰুষ পূজা অনুষ্ঠান আৰু বাৰ্ষিক কৃষি কাৰ্যসূচীৰ সময়তো আপ’ পৰিবেশন কৰা হয়। এই পানীয়বিধ কোনো দোকানত সাধাৰণতে বিতৰণ কৰা নহয়, কিয়নো আপ’ হৈছে পৰম্পৰা আৰু সংস্কৃতিৰ এক অংশ, যি সাংস্কৃতিক জ্ঞানৰ দৰে প্ৰজন্মৰ পৰা প্ৰজন্মলৈ ভাগ বতৰা হৈ আহে। লিংগ বা বয়সৰ কোনো ভেদাভেদ নথিকৈ ঘৰতে বনোৱা আপ’ সাধাৰণতে ভাত আৰু চাটনিৰ সৈতে পৰিবেশন কৰা হয়।
স্থানীয় অৰ্থনীতি আৰু বৰ্তমানৰ প্ৰাসঙ্গিকতা
স্থানীয় বজাৰসমূহত আপ’ বিয়েৰ বহু পৰিয়ালৰ বাবে উপাৰ্জন আৰু জীৱিকাৰ এক উৎস হৈ পৰিছে আৰু ই সম্প্ৰদায়ৰ উন্নয়নত অৱদান আগবঢ়াইছে। অসমত স্থানীয় ব্ৰুৱাৰ বা প্ৰস্তুতকৰ্তাসকলৰ দ্বাৰা সৰু বটলত এই পানীয় বিক্ৰী কৰা দেখা গৈছে। শেহতীয়া বছৰবোৰত অসম আৰু অৰুণাচল প্ৰদেশত এই পৰম্পৰাগত সুৰাৰ বাণিজ্যিকভাৱে বটলজাত সংস্কৰণসমূহো আন নামত মুকলি কৰা হৈছে। শেহতীয়া অধ্যয়নসমূহে ইংগিত দিয়ে যে উত্তৰ-পূৰ্ব অঞ্চলত প্ৰস্তুত কৰা চাউলৰ বিয়েৰসমূহ উচ্চমান বিশিষ্ট হোৱাৰ বাবে আপ’ বিয়েৰে সম্প্ৰদায়টোক অৰ্থনৈতিকভাৱে লাভান্বিত কৰিব পাৰে আৰু ইয়াৰ জৰিয়তে উদ্যমিতাৰ সম্ভাৱনা বৃদ্ধি পাব পাৰে।
সঘনাই সোধা প্ৰশ্ন
আপ’ বা আপং কি?
আপ’ বা আপং হৈছে চাউলৰ কিন্বন প্ৰক্্ৰিয়াৰে প্ৰস্তুত কৰা এক পৰম্পৰাগত মদ্য পানীয়, যি অসম আৰু অৰুণাচল প্ৰদেশৰ জনজাতীয় সম্প্ৰদায়ৰ মাজত অতি জনপ্ৰিয়।
পৰম্পৰাগতভাৱে আপ’ৰ কেইটা প্ৰকাৰ আছে?
পৰম্পৰাগতভাৱে আপ’ৰ দুটা প্ৰকাৰ আছে, যিবোৰ হ'ল ন’গিন আপং আৰু প’ৰ’ আপং।
ই-প’ব কি?
ই-প’ব হৈছে আপ’ বিয়েৰ প্ৰস্তুত কৰাৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা এক গুৰি কেক বা ষ্টাৰ্টাৰ কেক, যিটো চাউল আৰু বিভিন্ন ঔষধি উদ্ভিদ পিহি প্ৰস্তুত কৰা হয়।
কোনটো জনগোষ্ঠীয়ে প্ৰথমে আপ’ বিকশিত কৰিছিল বুলি বিশ্বাস কৰা হয়?
বিশ্বাস কৰা হয় যে পৰম্পৰাগত চাউলৰ বিয়েৰ প্ৰথমতে অসমৰ মিচিং জনগোষ্ঠীৰ দ্বাৰা বিকশিত কৰгা হৈছিল।